Een vertaalgeheugen: veel meer dan Google Translate

 

Laat je regelmatig teksten door dezelfde vertaler vertalen, dan heeft die waarschijnlijk al eens gesproken over een vertaalgeheugen, matches of herhalingen. Maar wat moet je je als opdrachtgever bij zo’n vertaalgeheugen voorstellen? Hieronder vind je meer uitleg over die handige tool en leer je hoe je er je voordeel mee doet.

Wat is een vertaalgeheugen?

Over vertaalgeheugens of vertaalsoftware lijkt enige verwarring te bestaan. Het is geen variant van Google Translate, zoals een van mijn klanten ooit veronderstelde. Het is ook geen machinevertaling, al kunnen beide oplossingen elkaar mooi aanvullen. In feite is een vertaalgeheugen niet meer dan een databank met al je vertalingen. Ze verzamelt elke titel, zin of zinsdeel die je ooit hebt laten vertalen en koppelt die aan een equivalent in de andere taal.

Hoe werkt een vertaalgeheugen?

Om die databank aan te maken, voert de vertaler je documenten in een CAT tool (Computer Assisted Translation) in waarna de software de individuele zinnen of segmenten in zijn interface weergeeft. Zodra de vertaler een zin in de software heeft vertaald, wordt die in de databank of het vertaalgeheugen opgeslagen.

Het mooie is dat wanneer dezelfde zin terugkeert in een document, de vertaalsoftware hem automatisch herkent en invult. Hetzelfde geldt voor gedeeltelijke herhalingen (de X% matches). Het vertaalgeheugen neemt de gelijkenis waar, stelt de eerdere vertaling voor en duidt meteen de verschillen aan.

Het vertaalgeheugen laat dus toe om sneller en preciezer te vertalen. De software neemt eerder vertaalde segmenten over en levert geen automatische vertalingen à la Google Translate. De bekwaamheid van de vertaler bepaalt nog altijd de kwaliteit van de vertaling.

Hoewel elke CAT tool zijn eigen vormgeving heeft, ziet de structuur er telkens ongeveer als dit uit: de brontekst aan de ene kant en de vertaling aan de andere kant, met eventueel suggesties vanuit het vertaalgeheugen.

Welke voordelen biedt een vertaalgeheugen?

1.      Je vertalingen zijn sneller klaar

Het belangrijkste voordeel van een vertaalgeheugen is ongetwijfeld de snelheid waarmee een tekst vertaald kan worden. Als je regelmatig gelijkaardige teksten laat vertalen, zoals jaarverslagen, commentaren bij fondsen, juridische documenten of technische fiches, dan moet de vertaler zich alleen concentreren op de nieuwe tekstfragmenten en doet de vertaalsoftware de rest. In sommige gevallen gaat het om slechts een uurtje werk, terwijl een nieuwe vertaling een week zou kosten. Aangezien een vertaalgeheugen automatisch werkt, is het ook een pak sneller en preciezer dan een medewerker die telkens nieuwe fragmenten zou knippen en plakken.

Een ander aspect dat de snelheid ten goede komt, is het feit dat het vertaalgeheugen een massa referentiemateriaal verzamelt. Vertalers kunnen in de databank eenvoudig opzoeken hoe ze een bepaalde term in het verleden hebben vertaald, zodat ze minder tijd aan opzoekingswerk verliezen en coherenter vertalen.

2.      Je vertalingen kosten minder

Samen met de snellere leveringstijden daalt de prijs van vertalingen dankzij het gebruik van een vertaalgeheugen (jawel, soms hoef je niet te kiezen uit de duivelsdriehoek prijs-kwaliteit-snelheid). De meeste vertalers kennen namelijk kortingen toe voor de herhalingen binnen en over documenten heen. En zoals eerder vermeld, moet je de uren voor het – minder nauwkeurige – kopieerwerk van je werknemer niet betalen.

3.      Je vertalingen zijn nauwkeuriger

Ten slotte is een computer preciezer dan wij mensen. De vertaalsoftware vindt de kleinste verschillen ten opzichte van het vertaalgeheugen, van komma’s en punten tot synoniemen. De vertaler moet ze alleen nakijken, eventueel corrigeren en de vertaling goedkeuren.

Ook omgekeerd doet de vertaalsoftware zijn werk: heel vaak vindt het programma identieke stukken die mensen over het hoofd zien. En ook al heb je vanuit je jarenlange ervaring de vertaling van hele tekstfragmenten in je hoofd zitten, de computer garandeert altijd exact hetzelfde resultaat, in minder tijd.

Hoe haal je het maximum uit vertaalgeheugens?

1.      Vraag om een vertaalgeheugen bij te houden

Wil je sneller en goedkoper vertalen, dan zoek je dus het beste naar vertalers die vertaalgeheugens gebruiken en kortingen voor herhalingen geven. Sommige CAT tools laten zelfs toe om vroegere vertalingen te aligneren en aan het vertaalgeheugen toe te voegen. Stuur daarom steeds oude vertalingen (en hun origineel) mee, wanneer je slechts kleine aanpassingen in een document doorvoert. In bepaalde gevallen, zoals bij contracten, scheelt het aligneren van teksten een paar dagen werk.

2.      Hergebruik je inhouden

Om helemaal in te spelen op deze vertaaltechnologie halen, hergebruik je je inhouden zoveel mogelijk. Denk aan één boilerplate voor je externe communicatie, of een sjabloon voor je infofiches of presentaties. In de beste toepassingen moet enkel het model van bijvoorbeeld een machine of de cijfers voor een kwartaal worden aangepast.

3.      Investeer zelf in vertaalsoftware

Voor grotere bedrijven die heel vaak gelijkaardige teksten laten vertalen, is het wellicht interessant om zelf in vertaalsoftware te investeren. Wanneer ze interne vertalers hebben, maken die meestal al gebruik van een CAT tool. Je kan het vertaalgeheugen van zo’n tool makkelijk exporteren in een opensource-formaat en aan externe vertalers bezorgen. Op die manier passen ze de herhalingen toe en beschikken ze over uitstekend referentiemateriaal. Je hebt ook de vrijheid om de eventueel gecorrigeerde vertaling in het geheugen te importeren of het geheugen meteen door de vertalers te laten updaten.

4.      Laat je vertaalgeheugen actief beheren

Het is mogelijk dat een zin fout wordt vertaald of dat je een bepaalde vertaling van een term handiger of accurater vindt. Heel vaak blijft de correctie dan beperkt tot één vertaling of wordt de term alleen aan een woordenlijst toegevoegd. Maar ervaren vertalers zullen de correcties ook in hun vertaalgeheugen aanbrengen. Je kan hun bovendien vragen om eerdere vertalingen te overlopen en aan te passen. Zo blijft je databank steeds up-to-date.

Meer kwaliteit voor minder geld

De juiste technologie biedt een grote meerwaarde voor je vertalingen. De meest eenvoudige, een vertaalgeheugen, maakt het mogelijk om je documenten niet alleen sneller en goedkoper, maar ook preciezer te vertalen. Je bespaart kosten, zonder dat je aan kwaliteit inboet. Die hangt nog altijd af van de expertise van je vertaler. Ga daarom op zoek naar een ervaren vertaler, vraag naar een vertaalgeheugen en stem je teksten daarop af.